9 ΣΧΕΔΙΑΣΜΑΤΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: 7 - Η ΜΟΡΦΗ ΕΝΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

0 Comments


Η ΜΟΡΦΗ ΕΝΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

7.1. Η Μορφή ενός Σεναρίου.

Η μορφή ενός σεναρίου μπορεί να φανεί παράξενη σε έναν αρχάριο σεναριογράφο. Όμως, όπως σε οποιοδήποτε επάγγελμα υπάρχει κάποια τεχνική που το υποστηρίζει, έτσι και η τεχνική γραφή της σεναριογραφίας πρέπει να σας γίνει βίωμα ως βασικό τμήμα του εμπορίου. Μετά από κάποια πρακτική εξάσκηση, θα σας γίνει δεύτερη φύση, μια συνήθεια. Η βιομηχανία του θεάματος είναι πολύ αυστηρή στην σχηματική παρουσίαση ενός σεναρίου. Για να καταλάβετε την μορφοποίηση, πρέπει πρώτα να ξεχωρίσετε τη διαφορά στο τι ονομάζουμε  «σενάριο προδιαγραφών» και τι «σενάριο παραγωγής».

«Σενάρια προδιαγραφών» ονομάζουμε τα χειρόγραφα εκείνα που γράφονται για μελλοντική πώληση. Γράφονται σε παρόντα χρόνο (ενεστώτα) χρησιμοποιώντας  ότι έχουμε αναφέρει στις προηγούμενες ενότητες για να παραχθεί ένα πλήρες σενάριο. Στο σχήμα ενός σεναρίου χρησιμοποιούμαι τους περιγραφικούς τίτλους της σκηνής, τη περιγραφή της δράσης, τους ήχους και τον διάλογο. Δεν υπάρχει απολύτως καμία σκηνοθετική κατεύθυνση. Η τεχνική και καλλιτεχνική κατεύθυνση είναι υπονοούμενη μέσω του δημιουργικού γραψίματος. Το συνολικό τεχνικό σχήμα ενός σεναρίου κάνει τη μελέτη ευχάριστη και δελεαστική για τον επαγγελματία αναγνώστη.

Από την άλλη «Σενάρια Παραγωγής» ονομάζουμε τα χειρόγραφα που χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια της παραγωγικής εργασίας για το χτίσιμο ενός έργου. Μεταγράφονται με περισσότερες λεπτομέρειες από τα «σενάρια προδιαγραφών» και μπορούν να περιλάβουν, μεταξύ άλλων, την αρίθμηση των σκηνών, σημειώσεις για το μοντάζ ακόμα και γωνίες λήψεως της κάμερας και είναι δουλειά του γραφείου παραγωγής και του σκηνοθέτη.

Οι επόμενες υποενότητες εξετάζουν τη μορφοποίηση ενός «σεναρίου προδιαγραφών» για τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και το θέατρο.

7.1.1. Η Μορφή ενός κινηματογραφικού σεναρίου. 

Για τον κινηματογράφο ισχύει η παρακάτω μορφή σεναρίου:

Α) . Περιγραφικός τίτλος σκηνής: Κάθε σκηνή αρχίζει με την προβολή ενός περιγραφικού τίτλους σκηνής που γράφεται με κεφαλαία. Αποτελείται από τρία μέρη: εσωτερικό ή εξωτερικό (αντιπροσωπεύει το που θα εξελιχθεί η σκηνή), της θέσης και του χρόνου της ημέρας. Ο χρόνος της ημέρας αναφέρεται ως ΜΕΡΑ ή ΝΥΧΤΑ, με περιστασιακή την χρήση της ΑΥΓΗΣ ή του ΣΟΥΡΟΥΠΟΥ. Για παράδειγμα:

ΕΣΩΤ. ΥΠΝΟΔΩΜΑΤΙΟ ΕΛΕΝΗΣ – ΝΥΧΤΑ
ή
ΕΞΩΤ. ΔΑΣΟΣ ΣΤΟ ΒΟΥΝΟ – ΜΕΡΑ

Εάν οποιαδήποτε από τα τρία στοιχεία αλλάξουν, τότε πρέπει να δημιουργήσουμε μια άλλη σκηνή. Αν τώρα η επόμενη σκηνή πραγματοποιείται στην ίδια θέση αλλά την ΜΕΡΑ, θα γράψουμε το παρακάτω:

ΕΣΩΤ. ΥΠΝΟΔΩΜΑΤΙΟ ΕΛΕΝΗΣ – ΜΕΡΑ
ή
ΕΞΩΤ. ΔΑΣΟΣ ΣΤΟ ΒΟΥΝΟ – ΝΥΧΤΑ


Υπάρχουν διάφοροι περιγραφικοί τίτλοι σκηνής για να βοηθήσουν και να διευκρινίσουν τα ζητήματα του χρόνου, του τόπου και του διαστήματος. Όπως:

1. ΜΗΝΑΣ/ΕΤΟΣ – χρησιμοποιείται στο σενάριο για να δείξει την εναλλαγή μεταξύ αρκετά διαφορετικών χρονικών διαστημάτων. Αυτό μπορεί να γραφτεί με ποικίλους τρόπους, συμπεριλαμβανομένης της εποχής - του έτους με την μέθοδο του SUPER (εμφάνιση τίτλου για ένα χρονικό διάστημα λίγων δευτερολέπτων)
2. ΠΙΣΩ (χρονικού διαστήματος ή θέσης) – χρησιμοποιείται για την εναλλαγή μεταξύ των διαφορετικών χρονικών διαστημάτων ή θέσεων. Παραδείγματος χάριν, η αναφορά ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ χρησιμοποιείται για να δείξει μια αναδρομή που έγινε στο παρελθόν.
3. ΑΡΓΟΤΕΡΑ - χρησιμοποιείται μέσα σε μια σκηνή για να δείξει μια δευτερεύουσα περιγραφή, στην ίδια θέση.
4. ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ: - δείχνει ότι η σκηνή που ακολουθεί πραγματοποιείται σε μια προηγούμενη ημερομηνία.
5. MONTAGE ή SERIES OF SHOTS: - δείχνει ότι μια σειρά σύντομων, σχετικών σκηνών θα ακολουθήσει. To SERIES OF SHOTS σημαίνει ακριβώς το ίδιο με τη διαφορά ότι το χρησιμοποιούμε για μια σειρά σκηνών που λαμβάνει χώρα σε ένα συγκεκριμένο τόπο. Συνήθως στον τόπο που αναφέρεται η αρχική σκηνή.
6. ΙΝΤΕRCUT: - Δείχνει ότι η σκηνή που ακολουθεί πραγματοποιείται σε περισσότερες από μια θέσεις, όπως μια τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ δυο χαρακτήρων.
Οι περιγραφικοί τίτλοι σκηνής χρησιμοποιούνται γενικά στη γραμμή τους. Αν θέλουμε να επεξηγήσουμε, στην παραπάνω σκηνή πότε πραγματοποιείται τότε γράφουμε:

     ΧΕΙΜΩΝΑΣ 1957
     ΕΣΩΤ. ΥΠΝΟΔΩΜΑΤΙΟ ΕΛΕΝΗΣ – ΝΥΧΤΑ   

            ή

 ΧΕΙΜΩΝΑΣ 1957
 ΕΞΩΤ. ΔΑΣΟΣ ΣΤΟ ΒΟΥΝΟ – ΜΕΡΑ


Οι παραπάνω περιγραφικοί τίτλοι μπορούν να γραφτούν και ως εξής:

ΕΣΩΤ. ΥΠΝΟΔΩΜΑΤΙΟ ΕΛΕΝΗΣ – ΝΥΧΤΑ (ΧΕΙΜΩΝΑΣ 1957)

Β). Αφηγηματική περιγραφή της δράσης: Η αφηγηματική περιγραφή της δράσης είναι η αφήγηση της ιστορίας όπως ξετυλίγεται στην οθόνη. Αρχίζει αμέσως  κάτω από τον περιγραφικό τίτλο της σκηνής. Το γράψιμο πρέπει να είναι οπτικό, εστιάζοντας τη δράση που κινεί την ιστορία μπροστά. Αν και συνοπτική, η περιγραφή πρέπει να έχει μια λογοτεχνική τάση για να δελεάζει τους αναγνώστες.
Δηλαδή:

1. Γράψτε μόνο τι μπορεί να φανεί και να ακουστεί - αντίθετα από ένα μυθιστόρημα, όλα σε ένα σενάριο πρέπει να καταγραφούν από την άποψη της εικόνας και του ήχου. Επομένως, η αφηγηματική περιγραφή δεν πρέπει ποτέ να περιλάβει τίποτα που δεν μπορεί να φανεί ή να ακουστεί. Παραδείγματος χάριν, δεν μπορείτε να περιγράψετε τα συναισθήματα ενός χαρακτήρα, δεδομένου ότι αυτά δεν γίνεται να καταγραφούν. Για να μεταβιβαστούν τα συναισθήματα, οι σκέψεις και οι μνήμες ενός χαρακτήρα πρέπει να εξωτερικευτούν με κάποιο τρόπο. Αυτό μπορεί να είναι μέσω των σκηνών δράσης, διαλόγου ή αναδρομής στο παρελθόν.
2. Χρησιμοποίηση κεφαλαίων – Στα σενάρια που γράφτηκαν πριν περίπου 50 χρόνια η αφηγηματική περιγραφή της δράσης καθώς και όλα τα ονόματα ήταν με κεφαλαία γράμματα. Η τάση αυτή χρησιμοποιείται μόνο στο «σενάριο παραγωγής». Τα κεφαλαία γράμματα επομένως, δεν χρησιμοποιούνται πλέον στην αφηγηματική περιγραφή εκτός από όταν εισάγεται για πρώτη φορά ένας χαρακτήρας για να δηλώσει το νέο χαρακτήρα στον αναγνώστη.
3. Συγχρονισμός - είναι μια συνήθης υπόθεση στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση που η μια σελίδα του σεναρίου ισοδυναμεί με 1 λεπτό του χρόνου στην οθόνη. Αυτό είναι χρήσιμο για λόγους προγραμματισμού. Δεδομένου ότι το μέσο χαρακτηριστικό γνώρισμα ενός σεναρίου είναι 120 λεπτά, το μέσο χειρόγραφο πρέπει να είναι περίπου 120 σελίδες σε έκταση. Λόγω αυτής της αντιστοιχίας, οι περιγραφές πρέπει να καλύψουν τόσες σελίδες όσες και η σκηνή για να τρέξει σε πραγματικό χρόνο.
4. Ο διάλογος - Ο διάλογος, που τον αποκαλούμε και "συνομιλία" αποτελείται από τρία μέρη: όνομα, επεξήγηση (αν χρειάζεται) και διάλογος χαρακτήρα, όπως διευκρινίζεται παρακάτω:

Όνομα χαρακτήρα:          ΕΛΕΝΗ
Επεξήγηση:           (χαμηλόφωνα)
Διάλογος:              Δεν είπα τίποτα στην μητέρα.

ή

Όνομα χαρακτήρα:        ΕΛΕΝΗ
Διάλογος:                   Δεν είπα τίποτα στην μητέρα.

Το όνομα του χαρακτήρα γράφεται με κεφαλαία, η επεξήγηση μέσα σε παρένθεση και ο διάλογος ως κανονική πρόταση.

Η επεξήγηση μας δείχνε πως πρέπει να ειπωθεί μια γραμμή. Οι επεξηγήσεις πρέπει μόνο να χρησιμοποιηθούν εάν το subtext του διαλόγου δεν είναι σαφές, πουθενά αλλού. Πρέπει να είναι αρκετά περιορισμένες γιατί δεν αρέσουν ούτε στο σκηνοθέτη, ούτε στον παραγωγό και μπερδεύουν και τον ηθοποιό, όταν μελετά το σενάριο.

Όταν ένας χαρακτήρας μιλά σαν να αφηγείται  το υποδεικνύουμε με (V.O.) voice over, δίπλα από το όνομα του χαρακτήρα. Όταν ένας χαρακτήρας μιλά και βρίσκεται εκτός οθόνης το υποδεικνύουμε (O.S.) off screen, δίπλα από το όνομα του χαρακτήρα. Όπως:

               ΕΛΕΝΗ (V.O.)       
                                             ή
                                    ΕΛΕΝΗ (O.S.)      

5. Οι Υποσημειώσεις - Υπάρχουν δύο τύποι υποσημειώσεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε έναν σενάριο: (ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΟ) και (ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ). Η υποσημείωση χρησιμοποιείται  για την αλλαγή σελίδων που εμφανίζεται στη μέση της αφηγηματικής περιγραφής ή στη μέση του διαλόγου.  Όταν η αλλαγή σελίδας εμφανίζεται στη μέση της περιγραφής, η υποσημείωση (ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΟ) χρησιμοποιείται για να δείξει ότι η σκηνή συνεχίζεται στην επόμενη σελίδα. Τοποθετείται στη γωνία στο τέλος της σελίδας. Για παράδειγμα:

Ο Δον Κορλεόνε έχει αμφιβολίες. Αισθάνεται πως κάποιος είναι μέσα στο γραφείο. Σηκώνεται από την καρέκλα του και κατευθύνεται στο μέρος όπου άκουσε τον θόρυβο,
                                                                                       (ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΟ)

Όταν η αλλαγή σελίδων εμφανίζεται στη μέση του διαλόγου, η υποσημείωση (ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ) χρησιμοποιείται για να δείξει ότι υπάρχει περισσότερος διάλογος στην επόμενη σελίδα. Είναι στο κέντρο κάτω από την τελευταία γραμμή του δια-λόγου:

                   HAGEN
      Δεν είπα στη μαμά τίποτα. Ήμουν μαζί
της περίπου για μια ώρα μέχρι να
εμφανιστεί και να ξυπνήσει
               (ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ)

Η υποσημείωση δείχνει ότι υπάρχουν περισσότερες σελίδες σε μια δεδομένη σκηνή.
Κατά το γράψιμο ενός «σεναρίου προδιαγραφής» για τον κινηματογράφο δεν χρησιμοποιούμε:


  • αριθμούς σκηνής.  
  • γωνίες κάμερας. 
  • υποσημειώσεις σελίδων για προσθήκη μιας περιγραφής ή ενός διαλόγου.  
  • κεφαλαία γράμματα στην γραφή εκτός αν εισάγουμε ένα καινούργιο χαρακτήρα τον οποίο αργότερα θα συνεχίσουμε να τον γράφουμε με μικρά. Και την τρίτη  χρήση  προσώπων  "εμείς"  (για παράδειγμα: " Βλέπουμε  έξω τη θύελλα  Γιάννη...") 

Γ). Περιθώρια: Τα περιθώρια είναι κρίσιμα για την τελική μορφή ενός σεναρίου. Τα τυποποιημένα περιθώρια που χρησιμοποιεί η βιομηχανία του θεάματος είναι:

  • Ο Περιγραφικός τίτλος σκηνής και η Αφηγηματική περιγραφή της δράσης - 1.5" αριστερά, 1" δεξιά. Οι τίτλοι και οι περιγραφές πρέπει να είναι περίπου 6" στο πλάτος.
  • Ο Διάλογος - 3" αριστερά, 2" δεξιά.  Ο διάλογος πρέπει να μείνει γύρω 3.5" ευρέως
  • Ονόματα χαρακτήρα - 4" από τα αριστερά (μέχρι 4.25" είναι  αποδεκτός)
  • Επεξηγήσεις - 3.5" από τα αριστερά (μέχρι 3.75" είναι  αποδεκτός)
  • Κορυφή / Κατώτατα περιθώρια - 1" κορυφή, 1" κατώτατο σημείο της σελίδας 
  • Αριθμοί σελίδων - ανώτερο δικαίωμα, συνήθως.25"-.5"  από  την κορυφή  και 1"-1.25" από τα αριστερά Διάστημα γραμμών.  

Οι Αφηγηματική περιγραφή της δράσης και ο διάλογος είναι τυπωμένοι χρησιμοποιώντας το ενιαίο διάστημα σκηνής, η Αφηγηματική περιγραφή της δράσης και του διαλόγου είναι χωρισμένοι χρησιμοποιώντας το διπλό διάστημα γραμμών.

Δ). Ο Γραφικός Χαρακτήρας: Το σενάριο και ο τίτλος στην πρώτη σελίδα ή σελίδα τίτλου πρέπει να τυπωθεί σε μέγεθος 12 με γραμματοσειρά courier.  Τίποτα άλλο.

Ε). Η Μετάβαση: οι μεταβάσεις ορίζουν πως θα γίνει η αλλαγή μια σκηνής σε άλλη. Όταν χρησιμοποιείτε μια μετάβαση, το αριστερό περιθώριο είναι 6.5" και  το  δεξιό  περιθώριο  1.0". Οι μεταβάσεις προηγούνται των περιγραφικών τίτλων της σκηνής. Οι μεταβάσεις που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε (σε αγγλική ορολογία), είναι:

CUT TO:
DISSOLVE TO:
SMASH CUT:
QUICK CUT:
FADE TO:
TIME CUT:
FADE OUT (μόνο στο τέλος του σεναρίου)

Ο μόνος χρόνος για να χρησιμοποιηθεί μια μετάβαση σε ένα χειρόγραφο προδιαγραφών είναι εάν είναι ακέραιος στην αφήγηση της ιστορίας. Παραδείγματος χάριν, να χρησιμοποιήσετε το TIME CUT: για να δείξετε τη μετάβαση του χρόνου. Συχνότερα, το DISSOLVE TO: όπου δείχνει ότι ο χρόνος έχει περάσει. Ο σκηνοθέτης ότι και αν γράψετε πιθανών να χρησιμοποιήσει κάτι το διαφορετικό ακόμα και αν είναι ο ίδιος σεναριογράφος. Γι’ αυτό το CUT TO είναι το πιο σύνηθες.

ΣΤ). Η πρώτη σελίδα: Σε μια ολόλευκη σελίδα γράφουμε στο κέντρο μόνο το τίτλο του έργου, το όνομα και στο τέλος στα δεξιά γράφουμε διευθύνσεις και τηλέφωνα επικοινωνίας. Απαγορεύεται η χρήση οποιαδήποτε λογοτύπου ή συμβόλου. Μια χαρακτηριστική πρώτη σελίδα είναι η παρακάτω:
 





Οι πληροφορίες πνευματικών δικαιωμάτων και εγγραφής δεν πρέπει να αναφερθούν, επειδή "θα χρονολογήσουν" το σενάριο (οι παραγωγοί  θέλουν  επίκαιρο  υλικό). Μετά από την πρώτη σελίδα αρχίζει το σενάριο. Δεν πρέπει να υπάρξει καμία κενή σελίδα.

Ζ). Χρησιμοποιώντας λογισμικό - Υπάρχουν διάφορα προγράμματα λογισμικού που έχουν απλοποιήσει τη μορφοποίηση ενός σεναρίου. Μερικά από αυτά τα προγράμματα σεναρίου μπορούν να προσφέρουν και  αρκετή βοήθεια στη δομή της ιστορίας. Μερικά δημοφιλή προγράμματα λογισμικού είναι τα παρακάτω (το Movie Magic Screenwriter έχει υποστήριξη και στα ελληνικά):

  • Final Draft
  • Movie Magic Screenwriter
  • Script ware
  • Celtx

Η). Οι Πράξεις: Οι πράξεις είναι οι σημαντικότερες για την ανάπτυξη της ιστορία σε ένα κινηματογραφικό σενάριο. Κατά την γραφή του δεν τις αναφέρουμε πουθενά. Απλά εννοούνται. Το κινηματογραφικό «σενάριο προδιαγραφών» γράφεται χαρακτηριστικά χρησιμοποιώντας μια δομή τριών-πράξεων. Η πρώτη πράξη, οργανώνει την ιστορία με την εμφάνιση όλων των βασικών στοιχείων της, συμπεριλαμβανομένων των χαρακτήρων, του εσωτερικού κινήτρου, του εξωτερικού κινήτρου και των πρώτων σημαντικών συγκρούσεων. Η δεύτερη πράξη αναπτύσσει τα πρώτα αποτελέσματα με την εισαγωγή των εμποδίων και των σημείων πλοκών για τον πρωταγωνιστή, ο οποίος αναγκάζεται να λάβει μέτρα. Η τρίτη πράξη οδηγεί στο αποκορύφωμα της ιστορίας. Κάθε πράξη πρέπει να έχει ένα υπό-κορύφωμα με τη χρήση των κρίσιμων σκηνών μεταξύ τέλους της πρώτης και αρχή της δεύτερης πράξης και στο τέλος της δεύτερης και αρχή της τρίτης πράξης, τα οποία να παρουσιάζουν μια κρίσιμη καμπή στην ιστορία.

Η δομή των τριών-πράξεων είναι ένα εργαλείο προγραμματισμού και ελέγχου και παρέχει τρία σημαντικά οφέλη. Κατ' αρχήν, ασφαλίζει μια λογική και κατάλληλη πρόοδο των γεγονότων. Δεύτερον, παρέχει στους θεατές μια αίσθηση εξέλιξης επειδή σημαντικά σημεία πλοκών τοποθετούνται στρατηγικά. Τέλος, παρέχει ένα σχέδιο για τη σωστή γραφή ενός σεναρίου.
Κάθε πράξη έχει μια ανάλογη σχέση, 1/4 - 1/2 - 1/4. Έτσι για ένα χειρόγραφο 120 σελίδων, Η πρώτη πράξη θα είναι περίπου 30 σελίδες, η δεύτερη πράξη 60 σελίδες και η τρίτη πράξη 30 σελίδες. Κατά το γράψιμο ενός μεσαίου σεναρίου δηλαδή 90 σελίδων, οι περισσότεροι σεναριογράφοι μικραίνουν την δεύτερη πράξη. Αυτό παράγει μια σχέση 1/3 - 1/3 - 1/3, όπου κάθε πράξη είναι 30 σελίδες περίπου.

Η δεύτερη πράξη σε ένα σενάριο 120 σελίδων αποτελεί την πιο μακρά πράξη και είναι δύσκολο να γραφτεί. Διότι είναι εύκολο να χαθεί η προοπτική, και να πάρει η  ιστορία λάθος εξέλιξη. Ένα ακόμα πρόβλημα είναι ότι τα σημεία πλοκών μπορεί να γίνουν περιττά ή αραιά. Μια περαιτέρω δυσκολία είναι ότι η γραμμή επιθυμίας του πρωταγωνιστή καταλήγει να γίνεται νεφελώδης. Για να καταστήσουν το σενάριο εύχρηστο, πολλοί είναι εκείνοι οι σεναριογράφοι που σπάζουν την δεύτερη πράξη σε δυο μέρη, και την καλούν ως πράξη 2α και πράξη 2β.

Εδώ παρουσιάζω συνοπτικά πως πρέπει να είναι ένα κινημα-τογραφικό σενάριο ως τεχνικό σύνολο γραφής:

7.2. Η Μορφή ενός τηλεοπτικού σεναρίου.

Για τα τηλεοπτικά σενάρια ισχύει ότι έχουμε πει στις προηγούμενες ενότητες γενικά για το σενάριο. Η τεχνική μορφή της γραφής είναι λίγο διαφορετική από τα «σενάρια προδιαγραφών» για τον κινηματογράφο. Στην τηλεόραση έχουμε, την ΤΗΛΕΤΑΙΝΙΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ (είναι σχεδόν ανύπαρκτη στην ελληνική τηλεόραση), τα τηλεοπτικά ωριαία σήριαλ συνέχειας και αυτοτελή, (το αυτοτελή τηλεοπτικό σήριαλ είναι και αυτό σχεδόν ανύπαρκτο στην ελληνική τηλεόραση), που μπορεί να εντάσσονται σε διάφορα υφολογικά στοιχεία και τις ημίωρες κωμωδίες καταστάσεων.
Το σχήμα του σεναρίου στις παραπάνω κατηγορίες είναι ακριβώς το ίδιο με το κινηματογραφικό και η μόνη διαφορά είναι πως τα τηλεοπτικά σενάρια είναι χωρισμένα σε ΠΡΑΞΕΙΣ. Μια πράξη καλύπτει εκείνο το μέρος της ιστορίας που πραγματοποιείται μεταξύ των διαφημιστικών.

Η ΤΗΛΕΤΑΙΝΙΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ γράφεται σε επτά ΠΡΑΞΕΙΣ και περιλαμβάνει ένα teaser (ένα «διαφημιστικό» σποτ που περιγράφει την ιστορία). Το ίδιο ισχύει και για και τα τηλεοπτικά ωριαία σήριαλ συνέχειας και αυτοτελή, και τις ημίωρες κωμωδίες καταστάσεων, μόνο που το teaser είναι πιο μικρό και στο τέλος κάθε σεναρίου γράφεται και ένα Tag (ένα μικρό διαφημιστικό κομμάτι που αναφέρει τι θα περιέχει το επόμενο επεισόδιο). Τα τηλεοπτικά ωριαία σήριαλ συνέχειας και αυτοτελή έχει συνήθως τέσσερις ΠΡΑΞΕΙΣ και οι ημίωρες κωμωδίες καταστάσεων δυο ΠΡΑΞΕΙΣ. 

ΠΡΑΞΗ ΠΡΩΤΗ

FADE IN:

ΕΣΩΤ. ΒΡΕΦΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ - ΠΡΩΙ


Όταν μια ΠΡΑΞΗ τελειώνει, τον σημειώνουμε με αυτόν τον παρακάτω τρόπο, δεξιά στην άκρη της σελίδας:

ΤΕΛΟΣ ΠΡΩΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ

Όταν φτάσουμε στο τέλος της ΤΗΛΕΤΑΙΝΙΑΣ γράφουμε απλά ΤΕΛΟΣ. Σημειώστε σε αυτό το σημείο πως στο τέλος της τέταρτης ΠΡΑΞΗΣ πρέπει να γράψετε ένα Tag (περίληψη επομένου επεισοδίου) που να αναφέρεται στην αρχή του επόμενου επεισοδίου και την εξέλιξη του αφήνοντας ανοικτό το αποκορύφωμα. Με το ίδιο τρόπο ξεκινάμε και τελειώνουμε τα τηλεοπτικά ωριαία σήριαλ συνέχειας και τα αυτοτελή, και τις ημίωρες κωμωδίες καταστάσεων. Η αρίθμηση των σελίδων είναι συνεχής και ακολουθεί τον τρόπο που έχουμε αναφέρει για το κινηματογραφικό σενάριο προδιαγραφών. Αυτό που διαφέρει είναι το τέλος του σεναρίου που για τα τηλεοπτικά ωριαία σήριαλ συνέχειας γράφουμε δεξιά στο τέλος της σελίδας:

ΤΕΛΟΣ ΠΡΑΞΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Ενώ για τα τηλεοπτικά ωριαία σήριαλ αυτοτελών επεισοδίων γράφουμε δεξιά στο τέλος της σελίδας:

ΤΕΛΟΣ ΠΡΑΞΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ
ΤΕΛΟΣ 3ου ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΥ

Η πρώτη σελίδα τώρα ενός τηλεοπτικού σεναρίου διαφέρει ανά κατηγορία. Για την ΤΗΛΕΤΑΙΝΙΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ έχουμε την παρακάτω σελίδα:
  
 

"ΗΡΑΚΛΗΣ"
Γραμμένο από τον ΟΝΟΜΑ
 
Πληροφορίες 
Επικοινωνίας
 

Για τα τηλεοπτικά ωριαία σήριαλ συνέχειας και αυτοτελή, και τις ημίωρες κωμωδίες καταστάσεων η πρώτη σελίδα διαμορφώνεται ως εξής:



Στη δεύτερη σελίδα:

ΗΡΑΚΛΗΣ

"Ο μικρός Άαρον"

Γραμμένο από τον ΟΝΟΜΑ


ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

« - ΑΛΛΑΓΗ ΣΕΛΙΔΑΣ - ».

TEASER

FADE IN:

ΕΞΩΤ. ΠΕΔΙΟ ΜΑΧΗΣ - NIGHT

ΓΚΛΑΑΑΑΑΝΓΚ!  Τα ξίφη συγκρούονται, πλημμυρίζοντας τους σπινθήρες διαμέσου του αέρα και της νύχτας. Είμαστε στη μέση μιας άγριας ΜΑΧΗΣ. Στο σκοτάδι, βλέπουμε μόνο την κοντινότερη αψιμαχία - ΣΚΟΤΕΙΝΕΣ ΜΟΡΦΕΣ των ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ που χαράσσουν και που πετσοκόβουν κεφάλια και χέρια.
DISSOLVE TO:

ΕΞΩΤ. ΣΠΙΤΙ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ- ΝΥΧΤΑ

Ένα ΣΠΙΤΙ δίπλα σ’ ένα δέντρο μέσα το δάσος.  Ένα φως φωτιάς τρεμουλιάζει από το παράθυρο. Είναι μια θερμή, σκηνή πρόσκλησης... εκτός από:

ΜΗΤΕΡΑ (V.O.)
Όχι, όχι, όχι...

ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ TEASER

« - ΑΛΛΑΓΗ ΣΕΛΙΔΑΣ - ». Στη τρίτη σελίδα:

ΠΡΑΞΗ ΠΡΩΤΗ

FADE IN:

ΕΞΩΤ. ΠΟΛΗ - ΜΕΡΑ

Ο Κρίτωνας λέει την ιστορία του. Λαμβάνοντας υπόψη την ημέρα, βλέπουμε τη φυσική ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ του και την ΑΓΑΠΗ που έχει στον αδελφό του.

ΚΡΙΤΩΝΑΣ
Ο Άαλον ήταν πολύ καλός στρατιώτης. Πάντοτε ήθελε να παλεύει. Γι’ αυτό και του είπα να μείνει επιτέλους εδώ. Δίπλα στη μητέρα…

FADE OUT.

ΤΕΛΟΣ ΠΡΩΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ

« - ΑΛΛΑΓΗ ΣΕΛΙΔΑΣ - ». Στη τέταρτη σελίδα:

ΠΡΑΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ

FADE IN.

ΕΣΩΤ. ΚΑΛΥΒΑ ΤΗΣ ΑΡΙΑΔΝΗΣ – ΝΥΧΤΑ.


Σημειώστε πως στα ωριαία σήριαλ συνέχειας δεν βάζουμε τίτλο επεισοδίου αλλά πιο επεισόδιο είναι, δηλαδή:

ΗΡΑΚΛΗΣ

Επεισόδιο – 23ο

Γραμμένο από τον ΟΝΟΜΑ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
« - ΑΛΛΑΓΗ ΣΕΛΙΔΑΣ - ». Στη δεύτερη σελίδα:

TEASER

FADE IN:

ΕΞΩΤ. ΠΕΔΙΟ ΜΑΧΗΣ - NIGHT

ΓΚΛΑΑΑΑΑΝΓΚ!  Τα ξίφη συγκρούονται, πλημμυρίζοντας τους σπινθήρες διαμέσου του αέρα και της νύχτας. Είμαστε στη μέση μιας άγριας ΜΑΧΗΣ. Στο σκοτάδι, βλέπουμε μόνο την κοντινότερη αψιμαχία - ΣΚΟΤΕΙΝΕΣ ΜΟΡΦΕΣ των ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ που χαράσσουν και που πετσοκόβουν κεφάλια και χέρια.
DISSOLVE TO:

ΕΞΩΤ. ΣΠΙΤΙ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ- ΝΥΧΤΑ

Ένα ΣΠΙΤΙ δίπλα σ’ ένα δέντρο μέσα το δάσος.  Ένα φως φωτιάς τρεμουλιάζει από το παράθυρο. Είναι μια θερμή, σκηνή πρόσκλησης... εκτός από:

ΜΗΤΕΡΑ (V.O.)
Όχι, όχι, όχι...

ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ TEASER


ΠΡΑΞΗ ΠΡΩΤΗ

FADE IN:

ΕΞΩΤ. ΠΟΛΗ - ΜΕΡΑ

Ο Κρίτωνας λέει την ιστορία του. Λαμβάνοντας υπόψη την ημέρα, βλέπουμε τη φυσική ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ του και την ΑΓΑΠΗ που έχει στον αδελφό του.

ΚΡΙΤΩΝΑΣ
Ο Άαλον ήταν πολύ καλός στρατιώτης. Πάντοτε ήθελε να παλεύει. Γι’ αυτό και του είπα να μείνει επιτέλους εδώ. Δίπλα στη μητέρα…

FADE OUT.

ΤΕΛΟΣ ΠΡΩΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ
« - ΑΛΛΑΓΗ ΣΕΛΙΔΑΣ - ». Στη τρίτη σελίδα:

ΠΡΑΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ


Ακόμα, για τα τηλεοπτικά ωριαία σήριαλ συνέχειας και αυτοτελή, και τις ημίωρες κωμωδίες καταστάσεων, η δεύτερη σελίδα πρέπει να αναφέρει τους ΡΟΛΟΥΣ δακτυλογραφώντας στο κέντρο της σελίδας την λέξη ΔΙΑΝΟΜΗ και στη τρίτη σελίδα τα σκηνικά  δακτυλογραφώντας στο κέντρο της σελίδας την λέξη ΣΚΗΝΙΚΑ που θα χρησιμοποιηθούν στο επεισόδιο. 

Σημειώστε ότι κάθε πράξη ξεκινάει στην αρχή πάντα της σελίδας. Επίσης προσέξτε να μην αριθμείτε τις σκηνές. Αυτό είναι δουλειά του γραφείου παραγωγής. Τα διάφορα λογισμικά προγράμματα υπολογιστή που αναφέραμε στην προηγούμενη ενότητα περιέχουν και τηλεοπτικές μορφές γραφής.

7.3. Η Μορφή ενός θεατρικού σεναρίου.

Το θεατρικό σενάριο όπως το αποκαλούμε σήμερα αποτελεί όλα αυτά που αναλύσαμε για το σενάριο στις προηγούμενες ενότητες μας. Δηλαδή, το Ύφος ενός Σεναρίου, οι Υφολογικές προσεγγίσεις και τα Υφολογικά στοιχεία προς επιλογή, η ανάλυση της «Έννοιας» σε ένα σενάριο, το Εξωτερικό Κίνητρο και το Εσωτερικό Κίνητρο, η Σύγκρουση των Χαρακτήρων, το Θέμα ενός Σεναρίου, η Δομή, τα Βασικά σημεία πλοκών, η ανάλυση που κάναμε για την σκηνή, τον πρωταγωνιστή, τον αντίπαλο και τους δευτερεύοντες χαρακτήρες και την αποτελεσματικότητα τους, έχουν ως βάση το θεατρικό σενάριο και αυτό γιατί έχει προηγηθεί κατά πολλά, πάρα πολλά χρόνια πριν υπάρξει κινηματογράφος και τηλεόραση. Γι’ αυτό η μελέτη του κινηματογραφικού και τηλεοπτικού σεναρίου οφείλουν πολλά στο θεατρικό σενάριο.

Την διαφορά μεταξύ τους την βρίσκουμε στους χαρακτήρες και φυσικά στην μη ύπαρξη αφηγηματικών περιγραφών. Στο θεατρικό σενάριο τα πάντα λέγονται από τους χαρακτήρες και η ιστορία εξελίσσεται μέσω των διαλόγων και τον μονολόγων. Το θεατρικό σενάριο ανήκει στην κατηγορία των «ανερχόμενων σταδιακά ιστοριών». Πέντε βασικά σημεία πρέπει να γνωρίζετε καθώς γράφετε ένα θεατρικό σενάριο:

1. Να είστε μέλος ενός θεατρικού οργανισμού: η θεατρική σεναριογραφία ασχολείται κατά βάση με τον ηθοποιό. Αν εργάζεστε λοιπόν για ένα θεατρικό οργανισμό αυτό θα σας βοηθήσει να δείτε πως λειτουργούν οι ηθοποιοί πάνω στο κείμενο και πως εργάζεται ο σκηνοθέτης. Ο ηθοποιός είναι το πιο ουσιαστικό εργαλείο του θεατρικού συγγραφέα επειδή ότι το ακροατήριο  αντιλαμβάνεται έχει να κάνει με την απόδοση του ηθοποιού πρώτα και ύστερα με το θεατρικό σενάριο.
2. Μάθετε σωστά τη δραματική δομή: Η σωστή κατανόηση της δομής δηλαδή αρχή - μέση - τέλος, η οποία αποτελεί τρόπο έκφρασης του δυτικού πολιτισμού και η σωστή μελέτη όλων των κανόνων για μια σωστή ανάπτυξη της ιστορίας, θα σας κάνει να γράψετε ένα καλό θεατρικό σενάριο. Ακολουθείτε πάντα τον παρακάτω τύπο όταν γράφετε: 

ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ + ΕΜΠΟΔΙΟ = ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ

3. Αναπτύξτε ένα σωστό διάλογο: Ο διάλογος οδηγεί την ιστορία σας. Έτσι πρέπει να υπερέχετε στο γράψιμο του, ακούγοντάς τον σωστά. Άρα όταν γράφεται προσπαθήστε να παίξετε αυτό που γράφεται.  
4. Μάθετε να γράφετε δημιουργώντας αγωνία: Θέλετε να δημιουργήσετε μια αίσθηση "τι συμβαίνει έπειτα;" στο μυαλό του θεατή. Έχετε την δυνατότητα να ταλαιπωρήσετε το κοινό δίνοντας του πολλές πληροφορίες. Η πλήξη φέρνει την δραματική αποτυχία.
5. Τέλος μη χρησιμοποιείται σκηνοθετικές οδηγίες στο κείμενό σας. Εκτός και αν είστε και ο σκηνοθέτης και ο θεατρικός σεναριογράφος και τα έχετε ως προσθήκη σημειώσεων. Ακόμα και ως σκηνοθέτης όμως, το κείμενο που θα δώσετε στους ηθοποιούς δεν πρέπει να περιέχει σκηνοθετικές οδηγίες. 

Αρχίζετε λοιπόν να γράφεται το θεατρικό σενάριο ξεκι-νώντας από την πρώτη σελίδα. Για τα θεατρικά σενάρια η πρώτη σελίδα διαμορφώνεται ως εξής:



Στη δεύτερη σελίδα γράφουμε τους χαρακτήρες ως εξής:

ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ
 
 
ΙΩΑΝΝΑ:   Βρίσκεται συνέχεια μαζί με τον Αντρέα. 
          Είναι ερωτευμένη μαζί του. 
               Περίπου-40 ετών.
 
ΑΝΤΡΕΑΣ:  Αρχιτέκτονας. Ελπίζει να λυτρωθεί από την Ιωάννα. 
          Τα καταφέρνει καταστροφικά γι’ αυτόν με την Αλίκη.
          Περίπου-45 ετών.
 
     ΑΛΙΚΗ:    Μοιραία, ωραία και επικίνδυνη.
Περίπου-30 ετών.
 
ΑΝΤΩΝΗΣ:  Φίλος του Αντρέα. Δεν καταφέρει να τον σώσει από 
          την Αλίκη.
Περίπου-45 ετών.
 
ΕΥΓΕΝΙΑ:  Αρραβωνιαστικιά του Αντρέα, όμως ερωτεύεται 
          και συνάπτουν σχέση με την Ιωάννα, μετά από 
          παρότρυνση της Αλίκης.
Περίπου-35 ετών.

Από εκεί και πέρα η μορφή που παίρνει ένα θεατρικό είναι η ακόλουθη:





  • Τι είναι αυτό που κάνει την καλή ιστορία;
Διακινδυνέψτε μια εικασία. Αγαπήσατε την βιομηχανία του θεάματος μέσα από τους χαρακτήρες και τις ιστορίες τους.  Οι μεγάλοι ήρωες και οι ηρωίδες μας εμπνέουν, οι μεγάλοι κακοποιοί μας κάνουν να θελήσουμε να περάσουμε μέσα από την οθόνη ή να ανέβουμε στο θεατρικό σανίδι, για να βοηθήσουμε τον πρωταγωνιστή!

Υπάρχει πάντα κάτι σε κίνδυνο σε έναν καλό σενάριο. Όχι μόνο όταν κάτι κάποιος θέλει, κάτι που πρέπει να αποκτηθεί, όπως στον «Indiana Jones» ή στο «The riders of the lost Ark» ή κάτι που επιδιώκεται από πολλούς κύριους χαρακτήρες, όπως το μικρό μαύρο άγαλμα στο έργο «The Maltese Falcon». Υπάρχουν στιγμές που σε κίνδυνο μπορεί να βρίσκονται και υψηλά φρονήματα όπως η ελευθερία του ανθρώπου στο «Lawrence of Arabia» ή στο «Gandhi». Όλα αυτά τα ζητήματα οδηγούνε την αναζήτηση του χαρακτήρα, δίνουν ακόμη και στον ήρωα την υπεράνθρωπη δύναμη. Το θέμα σας μπορεί να είναι ορμώμενο από κάτι προσωπικό ή για το καλό του συνόλου, αλλά πρέπει να είναι ισχυρό και να γίνει πιο απαιτητικό καθώς η ιστορία εξελίσσεται, για να δελεάσει τον θεατή και να τον ταυτίσει.

Δημιουργήστε εμπόδια, τα οποία παρέχουν εκείνη τη διαδικασία που λατρεύουν οι ηθοποιοί και οι θεατές την ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ. Αυτή είναι η καρδιά του δράματος. Κάποιος θέλει κάτι και οι άνθρωποι και τα πράγματα συνεχίζουν με τον τρόπο τους για να πετύχουν τον στόχο. Κατά περιόδους, τα εμπόδια μπορούν να είναι κοινά και για τον "ήρωα" και τον "κακοποιό". Η σύγκρουση και τα εμπόδια μπορούν να είναι φυσικά ή συναισθηματικά. Στις περισσότερες καλές ιστορίες, ο πρωταγωνιστής θα έχει επίσης ένα εσωτερικό κίνητρο, κάποιο διανοητικό ή ακόμα και πνευματικό πρόβλημα, το οποίο θα επιλυθεί ώσπου να επιτύχει το φυσικό στόχο της ιστορίας. Μερικοί άνθρωποι καλούν αυτόν το εσωτερικό δαίμονα «φάντασμα», ενώ άλλοι το αποκαλούν «πληγή».

Επόμενο Σχεδίασμα:
9 ΣΧΕΔΙΑΣΜΑΤΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: 8 - ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ

© Εμμανουήλ Γ. Μαύρος


You may also like

No comments:

Note: Only a member of this blog may post a comment.